تل تخت,که در فاصله 2300 متري آرامگاه کورش قرار گرفته,نزديک به دو هکتار وسعت دارد و در اصل بر روي تپه اي بنا شده است تا بر همه دشت مسلط باشد. آثار چهار دوره مختلف به شرح زير در آن شناسايي شده است: آثار دوره نخست: مربوط به زمان کورش بزرگ است.ديواره بيروني,که از بيست رديف سنگ آهکي عظيم بنا شده و نماي تل تخت را تشکيل مي دهد.اطراف اين سنگ ها به شکل زيبايي تراش خورده و ميان آنها بر آمده و نماي بسيار زيبايي را به وجود آورده است که به آن اصطلاحا باد بر مي گويند.براي استحکام بنا در جاي اتصال سنگ ها بست هاي فلزي به کار رفته که پس از ربوده شدن فقط جاي خالي آنها به شکل سوراخ هايي بر بدنه صفه آشکار است! آثار دوره دوم: مربوط به زمان سلطنت داريوش هخامنشي تا آخر سلطنت سلوکوس اول است.در دوره داريوش , دژ محکمي با ديوارهاي آجري و خشتي بر روي محوطه بنا شده و تغييراتي در مجموعه بالاي صفه به وجود آورده اند. آثار دوره سوم: در زمان سلطنت آنتيوخوس اول تا دوره سلطنت آنتيوخوس چهارم ايجاد شده است.احتمال زياد مي دهند که پاسارگاد در اين دوره در دست پادشاهان محلي فارس بوده است.
پس از يک دوره بلند مدت فراموشي: آثار دوره چهارم: مشاهده مي شود که مربوط به سده هاي آغازين اسلامي است و نشان مي دهد که دوباره اين بخش مورد استفاده قرار گرفته و پس از آن مجددا متروک شده است.

|